Wróć do Encyklopedii

Uszkodzenie Więzadła Krzyżowego Przedniego (ACL)

Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego (ang. Anterior Cruciate Ligament, ACL) jest jednym z najczęstszych urazów stawu kolanowego, szczególnie wśród osób aktywnych fizycznie. ACL jest kluczowym stabilizatorem kolana, zapobiegającym nadmiernemu przesuwaniu się kości piszczelowej do przodu względem kości udowej.

Mechanizm Urazu

Do uszkodzenia ACL dochodzi najczęściej w mechanizmie skrętnym, bez bezpośredniego kontaktu z przeciwnikiem. Typowe sytuacje to:

  • Nagłe zatrzymanie i zmiana kierunku biegu.
  • Lądowanie po wyskoku w nieprawidłowej pozycji.
  • Przeprost stawu kolanowego.

Sporty o wysokim ryzyku to m.in. piłka nożna, koszykówka, narciarstwo i siatkówka.

Objawy

W momencie urazu pacjenci często słyszą lub czują charakterystyczne "trzaśnięcie" lub "kliknięcie" w kolanie. Bezpośrednio po urazie pojawiają się:

  • Silny ból.
  • Szybko narastający obrzęk stawu (krwiak).
  • Uczucie niestabilności, "uciekania" kolana.
  • Ograniczenie ruchomości.

Po ustąpieniu ostrych objawów, głównym problemem staje się niestabilność funkcjonalna, czyli niepewność i "uciekanie" kolana podczas aktywności fizycznej.

Diagnostyka

  1. Wywiad i badanie fizykalne: Lekarz przeprowadza specjalistyczne testy kliniczne, takie jak:
    • Test szuflady przedniej: Ocena przemieszczenia piszczeli do przodu.
    • Test Lachmana: Najbardziej czuły test dla świeżych uszkodzeń ACL.
    • Test pivot-shift: Ocena niestabilności rotacyjnej (wykonywany u znieczulonego pacjenta).
  2. Badania obrazowe:
    • RTG: Wykonywane w celu wykluczenia złamań.
    • MRI (rezonans magnetyczny): Złoty standard w diagnostyce uszkodzeń ACL. Pozwala na precyzyjną ocenę więzadła oraz ewentualnych uszkodzeń towarzyszących (łąkotek, chrząstki, innych więzadeł).

Leczenie

Metoda leczenia zależy od wieku pacjenta, poziomu aktywności fizycznej, oczekiwań oraz stopnia niestabilności.

Leczenie zachowawcze

Możliwe u osób o niskich wymaganiach funkcjonalnych, starszych lub u tych, u których nie występuje uczucie niestabilności. Polega na intensywnej rehabilitacji w celu wzmocnienia mięśni stabilizujących kolano.

Leczenie operacyjne (rekonstrukcja ACL)

Jest zalecane u osób aktywnych, sportowców oraz u pacjentów z objawami niestabilności. Operacja polega na zastąpieniu uszkodzonego więzadła przeszczepem. Najczęściej wykorzystuje się:

  • Ścięgna mięśni zginaczy (ścięgno mięśnia półścięgnistego i smukłego).
  • Fragment więzadła rzepki z bloczkami kostnymi.
  • Ścięgno mięśnia czworogłowego uda.

Zabieg wykonywany jest metodą artroskopową. Po operacji konieczna jest kilkumiesięczna, specjalistyczna rehabilitacja w celu odzyskania pełnej funkcji stawu i powrotu do sportu.